Sociale zekerheid · Aangenomen
Kamer wil grens boven 20% en doenvermogen meewegen
De Kamer nam het verzoek aan om bij een te hoge uitkering door een overheidsfout een grens boven 20% te hanteren én wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen mee te nemen. Het exacte percentage en de uitwerking staan nog open.
Gepubliceerd door Panopta op Bijgewerkt op
De kern uitgelegd
Wanneer een te hoge uitkering redelijkerwijs duidelijk is
De bestaande voorgestelde toets
Bij een te hoge uitkering door een fout van de overheid draait het wetsvoorstel het uitgangspunt om: terugvordering blijft achterwege, tenzij het de betrokkene redelijkerwijs duidelijk had moeten zijn dat te veel is betaald. Bestuursorganen moeten dit in beleidsregels en per individueel geval beoordelen.4
Twintig procent is één indicatie
De memorie noemt informatie van het bestuursorgaan, complexiteit, de hoogte van het verschil en de geschonden verplichting als factoren. Een uitkering die minstens 20% te hoog is, is één indicatie; volgens dezelfde toelichting is één factor meestal niet genoeg en telt het geheel van de omstandigheden.4
Kennen is nog geen handelen
De WRR onderscheidt denkvermogen van doenvermogen: weten wat moet gebeuren betekent niet dat iemand ook kan plannen, in actie kan komen en volhouden. Stress kan dat vermogen verder verminderen. De rijksbrede doenvermogentoets onderzoekt daarom gedrag, leefsituatie en benodigde handelingen van de doelgroep.56
Twee opdrachten blijven staan
De aangenomen motie vraagt zowel een hogere grens dan 20% als expliciet gebruik van wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen bij de nadere uitwerking van ‘redelijkerwijs’. Zij noemt geen nieuw percentage en schrijft geen complete beoordelingsmethode voor.23
In gewone taal
Wat stelde deze motie voor?
De motie legde deze keuze voor: wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs".
De Tweede Kamer nam het voorstel aan met 113 zetels voor en 37 tegen. Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd.
Motie van het lid Neijenhuis c.s. over wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs"
Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd. Lees wat een motie juridisch betekent.
Wie raakt dit?
Geen effectcijfer, wel een controleerbare beoordelingsroute
De bronnen geven geen aantal mensen bij wie een grens boven 20% de terugvordering verandert. Wel is duidelijk welke bestaande factoren worden afgewogen, welke twee aanpassingen de Kamer vraagt en waar wetenschappelijke toetsing in de uitwerking hoort.
Dit is geen harde wettelijke grens en één factor is volgens de toelichting meestal niet beslissend.
De motie bepaalt niet welk nieuw percentage moet gelden of in welke regeling het wordt vastgelegd.
De bronnen leveren geen automatische uitkomst voor individuele terugvorderingszaken.
Er bestaat in de geraadpleegde CBS- en Dataderden-catalogi geen passende meting van hoeveel mensen door een grens boven 20% anders worden beoordeeld of hoe wetenschappelijke inzichten hun individuele zaak veranderen.
Zo lees je dit: De 20% komt uit de memorie als indicatie binnen een bredere afweging. De motie vraagt een hogere grens, maar levert geen effectschatting of nieuw percentage.
Wie raakt dit?
Verschillende groepen, verschillende gevolgen
Uitkeringsontvangers bij een overheidsfout34
Voor hen kan de latere grens en beoordeling bepalen of een te hoge betaling wordt teruggevorderd, maar de motie beslist nog geen individuele zaak.
UWV, SVB en gemeenten47
Zij moeten de wettelijke norm en beleidsregels toepassen en omstandigheden per geval wegen zodra de uitwerking van kracht is.
Beoordeling bij een overheidsfout
Van betalingsverschil naar individuele afweging
De voorgestelde route combineert objectieve omstandigheden met de vraag wat iemand in zijn situatie redelijkerwijs kon herkennen.
- Overheidsfout4Eerst moet vaststaan dat het bestuursorgaan te veel of onterecht heeft betaald.
- Factoren4Informatie, complexiteit, hoogte van het verschil en verplichtingen worden samen beoordeeld.
- Hogere grens3De Kamer vraagt dat de uitwerking niet bij de genoemde 20% blijft.
- Doenlijkheid356Wetenschappelijke inzichten moeten zichtbaar meewegen in de nadere norm en beleidsregels.
Hoe Panopta dit impactbeeld maakte
De statistiekzoeking testte uitkeringspopulaties, overheidsfouten, terugvordering, herkenbaarheid en doenvermogen. Geen tabel sloot aan op interventie, definitie en periode; daarom gebruikt de pagina een brongebonden procesoverzicht.
De politieke keuze
Wat vroeg de motie?
De regering moet bij de nadere uitwerking van ‘redelijkerwijs’ een hogere grens dan 20% hanteren en wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen expliciet meenemen.3
Feit en onzekerheid
Wat weten we nu?
- De Kamer heeft beide verzoeken uit de motie aangenomen: een grens boven 20% en expliciete verwerking van wetenschappelijke inzichten.23
- De memorie behandelt 20% als één indicatie binnen een individuele afweging van meerdere factoren.4
- De rijksbrede doenvermogentoets vraagt beleidsmakers te onderzoeken of beleid aansluit bij gedrag en leefsituatie van de doelgroep.6
- Welk percentage boven 20% de regering kiest en of dat één factor of een zwaardere beslisregel wordt.34
- Welke wetenschappelijke inzichten, doelgroepobservaties of gedragstoetsen zichtbaar in de beleidsregels worden verwerkt.356
- Wanneer de aangepaste uitwerking verschijnt en hoe die samenloopt met de verdere behandeling en invoering van de wet.378
Van besluit naar gevolg
Wat gebeurde er, en wat volgt?
Aanlooponderzoek · onderzoeksbeta
Wat gebeurde er vóór dit besluit?
Panopta controleerde voor ieder besluit dezelfde 10 openbare bronroutes, van 3 januari 2026 tot 2 juli 2026. Een match is een aanleiding om verder te kijken, geen bewijs van beïnvloeding.
- Onderzoeksroutes met bronmatch
- 0
- Eerdere besluiten getoond
- 8
- Controles zonder match
- 0
- Nog onvoldoende dekking
- 9
Geen directe publiceerbare match. Dat betekent niet dat er geen contact of invloed was. De uitklapbare controles laten zien welke routes zijn onderzocht en waar dekking nog ontbreekt.
Bekijk de 10 controles en hun grenzen
Openbare agenda's
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare agenda-items. Zonder een aaneengesloten dekkingsledger publiceert Panopta dit niet als nulresultaat.
Dit doorzoekt alleen de gepubliceerde openbare agenda's van bewindspersonen. Ongeplande, partijpolitieke of om veiligheids- en Woo-redenen weggelaten contacten kunnen ontbreken; een onderwerpsovereenkomst bewijst geen invloed.Eerdere besluiten binnen het onderwerp
Onderwerpcontext gevonden48 eerdere besluiten binnen dezelfde hoofdindeling in de 180 dagen ervoor; de acht meest recente staan hieronder.
- Motie van de leden Jagtenberg en Bikker over een klankbordgroep opzetten voor het structureel toetsen van de uitvoering van de invaliditeitsbeoordeling aan de praktijk30 juni 2026
- Motie van de leden Beckerman en Jimmy Dijk over een onderzoek naar het moderniseren van de wachtgeldregeling en deze in lijn brengen met de duur en de hoogte van de WW30 juni 2026
- Motie van het lid Dobbe c.s. over minder meerkosten voor mensen met een beperking30 juni 2026
- Motie van het lid Edgar Mulder over geen Europese aansturing van armoedebeleid accepteren zonder instemming van de Kamer25 juni 2026
Externe inbreng bij de Kamer
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare Kameractiviteiten. Agendapunten, documenten en aaneengesloten brondekking zijn nog niet volledig gecontroleerd, dus dit is geen nulresultaat.
De huidige productiecontrole omvat openbare Kameractiviteiten zoals rondetafelgesprekken, petities, werkbezoeken, gesprekken, hoorzittingen en technische briefings. Agendapunten en documenten worden pas onderdeel van een nulconclusie na een eigen dekkingsaudit. Een activiteit toont niet wie een standpunt heeft veroorzaakt.Consultatie en tekstoverlap
Nog niet vast te stellenDe huidige bronlaag kan consultatiekandidaten vinden, maar nog geen woordelijke overdracht veilig vaststellen.
Een onderwerpsovereenkomst met een internetconsultatie is nog geen argument-overdracht. Daarvoor moeten de ingediende tekst en de latere Kamerinbreng versieerbaar en woordelijk vergelijkbaar zijn.Openbare registers
Nog niet vast te stellenGeen gedateerde onderwerp-match gevonden bij de gekoppelde indieners. De registers hebben nog geen persoons- en periodegebonden dekkingsledger, dus Panopta publiceert geen nulconclusie.
Dit vergelijkt alleen de officiële profielregisters van de indieners met het onderwerp. Een loopbaan, nevenfunctie, reis of gift is context en bewijst geen belangenverstrengeling of invloed op de stem.Verschil tussen stemblokken
Nog niet vast te stellenStemblokken kunnen pas eerlijk worden vergeleken wanneer contacten en externe inbreng aan fracties of woordvoerders zijn gekoppeld. Die actor-dekking is nog niet volledig.
Voor- en tegenstemmers zijn geen automatische controlegroep: partijen kunnen verschillende rollen, portefeuilles en toegang hebben. Panopta toont daarom geen asymmetriescore zonder vergelijkbare actor-dekking.Eerdere toezeggingen
Nog niet vast te stellenGeen eerdere toezegging met een directe match gevonden in de beschikbare, aan activiteiten gekoppelde records. Zonder aaneengesloten dekkingsledger volgt geen nulconclusie.
Dit is een onderwerpmatch in de officiële toezeggingenregistratie. Alleen een expliciete dossier- of motieverwijzing maakt een toezegging direct aan dit besluit gekoppeld.EU-lobbyregister en Commissie-afspraken
Bronroute nog niet aangeslotenDe EU-transparantieregister- en Commissieafsprakenroute is officieel gedocumenteerd, maar nog niet historisch en op organisatieniveau aangesloten op Panopta.
Zonder geaccepteerde organisatie-alias en aantoonbare periode-dekking publiceert Panopta geen treffer of nulconclusie uit deze bronnen.Partijfinanciering
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële Wfpp-route voor partijfinanciering is gedocumenteerd, maar de verschillende meldingsdrempels en verslagperioden zijn nog niet als afzonderlijke reeksen aangesloten.
Een openbaar gemaakte gift is partijfinanciering en geen bewijs van contact, tegenprestatie of invloed. Panopta koppelt pas na exacte partij- of neveninstellingsresolutie.Publiek geld en opdrachten
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële routes voor aanbestedingen en subsidies zijn nog niet uniform aan organisaties en dit besluit gekoppeld.
Een gift, subsidie of opdracht is economische context en geen bewijs van lobbycontact, tegenprestatie of invloed. Panopta toont pas resultaten na een controleerbare organisatiejoin.Officiële identiteit
Kamerstuk 36 785, nr. 23
- Officiële titel
- Motie van het lid Neijenhuis c.s. over wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs"
- Indieners
- Ingediend
- 30 juni 2026
- Besloten
- 2 juli 2026
- Type en stadium
- Motie · Aangenomen
Onderdeel van een motieserie. Dit voorstel vroeg om wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs"; de nabijgelegen motie legt een andere vraag binnen hetzelfde dossier voor.
Volledige stemregistratie
Wie stemde voor en wie tegen?
113 voor · 37 tegen. Wanneer een fractie verdeeld stemde, toont Panopta de fractie aan beide kanten en benoemt het de gekoppelde individuele stemmen. Bekijk de actuele zetelverdeling of vergelijk het parlementaire spoor van partijen.
- D6626 zetels
- VVD22 zetels
- PRO20 zetels
- CDA18 zetels
- JA219 zetels
- ChristenUnie3 zetels
- DENK3 zetels
- PvdD3 zetels
- SGP3 zetels
- SP3 zetels
- 50PLUS2 zetels
- Volt1 zetel
- PVV19 zetels
- FVD7 zetels
- Groep Markuszower7 zetels
- BBB3 zetels
- Keijzer1 zetel
De motie kreeg 113 van de 150 geregistreerde zetels achter zich. BBB, FVD, Groep Markuszower, Keijzer en PVV stemden tegen; de overige geregistreerde fracties stemden voor. De stemregistratie vermeldt geen motieven.
Zien en horen
De stemming in 20 seconden
Het geregistreerde stemmoment bij deze motie, met de tekstuele uitslag ernaast.
- Uitslag
- Aangenomen
- Datum
- 2 juli 2026
- Duur
- 16 seconden
Tekstbeschrijving
AankondigingDe voorzitter kondigt de motie-Neijenhuis c.s. over wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs" (36785, nr. 23) aan.
UitslagDe geregistreerde uitslag is aangenomen.
Beeld: Tweede Kamer der Staten-Generaal (bewerkt)
Controlelaag
Bronnen en onderbouwing
Bekijk per bron wat erin staat, waarom Panopta haar gebruikt en waar de onderbouwing ophoudt.
- 1Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Motie van het lid Neijenhuis c.s. over wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen meenemen in de nadere uitwerking van "redelijkerwijs"
Tweede Kamer Open Data 30 juni 2026 Tweede Kamer Open Data-zaakrecord
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het bevroren zaakrecord legt de formele identiteit, titel, indieners en indieningsdatum van de motie vast. Het bevat niet de volledige motietekst.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit is de renderer-eigen autoriteitsbron voor de identiteit van het voorstel.
Hiervoor gebruikt
- formele motie-identiteit
- indieners en indieningsdatum
Wat deze bron niet bewijst
Het zaakrecord bewijst niet zelfstandig beide verzoeken of de nadere juridische uitwerking.
- 2Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Stemmingsregistratie: aangenomen
Tweede Kamer Open Data 2 juli 2026 Tweede Kamer Open Data-besluitrecord
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het bevroren besluitrecord legt vast dat de motie is aangenomen en bevat de geregistreerde fractierichtingen en zetelaantallen.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit is de renderer-eigen autoriteitsbron voor uitslag, stemverdeling en stemverhaal.
Hiervoor gebruikt
- dek: aangenomen verzoek
- vote_story
- known: beide verzoeken aangenomen
- follow_up: 2 juli 2026
Wat deze bron niet bewijst
De stemregistratie geeft geen motivering van fracties en bewijst geen aangepaste norm of uitvoering.
- 3Open bron bij Tweede Kamer der Staten-Generaal via Officiële bekendmakingen
Motie over de grens en doen- en denkvermogen
Tweede Kamer der Staten-Generaal via Officiële bekendmakingen 30 juni 2026 Kamerstuk
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De officiële publicatie bevat de volledige motietekst. Zij vraagt een grens boven 20% en expliciete verwerking van wetenschappelijke inzichten over doen- en denkvermogen in de uitwerking van ‘redelijkerwijs’.
Waarom relevant voor dit besluit
Deze bron bepaalt de twee afzonderlijke verzoeken en voorkomt dat één dimensie uit de publieke uitleg verdwijnt.
Hiervoor gebruikt
- headline en dek
- context: Twee opdrachten blijven staan
- motion.request
- motion.does_not
- impactsignalen: Hoger en Wetenschap
- open vragen
Wat deze bron niet bewijst
De motie noemt geen exact nieuw percentage, onderzoeksmethode, juridisch instrument of uitvoeringsdatum.
- 5Open bron bij Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
Weten is nog geen doen
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid 24 april 2017 Wetenschappelijk adviesrapport
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De WRR beschrijft doenvermogen als het vermogen om plannen te maken, in actie te komen en vol te houden. Het rapport concludeert dat stress deze vermogens kan verminderen en adviseert beleid op realistische aannames over redzaamheid te baseren.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit is de gezaghebbende wetenschappelijke basis voor het onderscheid tussen begrijpen en daadwerkelijk kunnen handelen dat de motie expliciet noemt.
Hiervoor gebruikt
- context: Kennen is nog geen handelen
- impactsignaal: Wetenschap
- process: Doenlijkheid
- open: te gebruiken wetenschappelijke inzichten
Wat deze bron niet bewijst
Het rapport bepaalt geen passend percentage voor te hoge uitkeringen en beslist niet hoe een individuele terugvorderingszaak moet uitvallen.
- 6Open bron bij Kenniscentrum voor beleid en regelgeving
Doenvermogentoets
Kenniscentrum voor beleid en regelgeving geraadpleegd 13 augustus 2026 Rijksbrede beleidsmethodiek
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De doenvermogentoets vraagt of beleid aansluit bij gedrag en leefsituatie van doelgroepen en welke handelingen van hen worden verwacht. De methodiek maakt uitkomsten en afwegingen over doenlijkheid expliciet.
Waarom relevant voor dit besluit
De bron toont een bestaande overheidsroute waarmee wetenschappelijke en doelgroepgerichte inzichten in de nadere uitwerking controleerbaar kunnen worden verwerkt.
Hiervoor gebruikt
- context: Kennen is nog geen handelen
- impactsignaal: Wetenschap
- process: Doenlijkheid
- known: rijksbrede doenvermogentoets
- follow_up: nieuwe norm controleren
Wat deze bron niet bewijst
De methodiek schrijft geen uitkomst voor deze motie voor en vervangt geen empirisch onderzoek naar de betrokken uitkeringspopulatie.
