Klimaat en energie · Aangenomen
Kabinet moet onderzoeken hoe Nederland e-kerosineproductie en afname kan starten
De Kamer nam met 133 stemmen voor en 17 tegen het verzoek aan om binnen twaalf maanden maatregelen te onderzoeken die vraag naar en productie van e-kerosine in Nederland op gang brengen. Ook moet worden verkend hoe Defensie kan bijdragen. De motie start onderzoek; zij garandeert geen fabriek, afnamecontract of lagere vlieguitstoot.
Gepubliceerd door Panopta op Bijgewerkt op
De kern uitgelegd
Waarom Nederland de productie van e-kerosine wil aanjagen
Wat is e-kerosine?
E-kerosine is synthetische vliegtuigbrandstof uit hernieuwbare waterstof en afgevangen koolstof. De brandstof kan in bestaande vliegtuigen worden bijgemengd, maar productie vraagt veel hernieuwbare elektriciteit, investeringen en langdurige afnamezekerheid.34
Welke Europese vraag ontstaat vanaf 2030?
ReFuelEU Aviation verplicht een oplopend aandeel duurzame brandstof op EU-luchthavens. Voor synthetische brandstoffen geldt vanaf 2030 een aandeel van 1,2 procent en in 2050 35 procent. Dat creëert vraag, maar niet automatisch Nederlandse productie.4
Waarom kan Defensie als vroege afnemer meetellen?
Nederland sloot zich in december 2025 aan bij de Europese eSAF Early Movers Coalition. De Commissie meldde toen meer dan veertig Europese projecten die nog op definitieve investeringsbesluiten wachtten. De rol van Defensie kan extra vroege vraag bieden, maar moet juridisch en operationeel worden onderzocht.5
In gewone taal
Wat stelde deze motie voor?
De motie legde deze keuze voor: onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden.
De Tweede Kamer nam het voorstel aan met 133 zetels voor en 17 tegen. Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd.
Motie van het lid Köse c.s. over onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden
Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd. Lees wat een motie juridisch betekent.
Wie raakt dit?
Een verplichte Europese vraag groeit, maar productieprojecten wachten op zekerheid
Luchtvaartmaatschappijen, brandstofleveranciers, havens, energieproducenten en Defensie kunnen geraakt worden. Reizigers en belastingbetalers pas als later beleid prijzen, verplichtingen of publieke steun verandert.
Zo lees je dit: De percentages gelden voor de totale brandstoflevering op betrokken EU-luchthavens, niet voor Nederland of Defensie afzonderlijk. Projectaantal zegt niets over uiteindelijke capaciteit.
Feit en onzekerheid
Wat weten we nu?
- Welke Nederlandse projecten, elektriciteits- en waterstofbronnen, volumes, prijzen en vergunningen in het onderzoek worden betrokken.345
- Of Defensie als eerste afnemer kan optreden en onder welke aanbestedings-, veiligheids- en budgetvoorwaarden.35
- Welke maatregel aantoonbaar extra productie oplevert in plaats van alleen bestaande Europese vraag te verschuiven.45
Van besluit naar gevolg
Wat gebeurde er, en wat volgt?
Aanlooponderzoek · onderzoeksbeta
Wat gebeurde er vóór dit besluit?
Panopta controleerde voor ieder besluit dezelfde 10 openbare bronroutes, van 3 januari 2026 tot 2 juli 2026. Een match is een aanleiding om verder te kijken, geen bewijs van beïnvloeding.
- Onderzoeksroutes met bronmatch
- 0
- Eerdere besluiten getoond
- 8
- Controles zonder match
- 0
- Nog onvoldoende dekking
- 9
Geen directe publiceerbare match. Dat betekent niet dat er geen contact of invloed was. De uitklapbare controles laten zien welke routes zijn onderzocht en waar dekking nog ontbreekt.
Bekijk de 10 controles en hun grenzen
Openbare agenda's
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare agenda-items. Zonder een aaneengesloten dekkingsledger publiceert Panopta dit niet als nulresultaat.
Dit doorzoekt alleen de gepubliceerde openbare agenda's van bewindspersonen. Ongeplande, partijpolitieke of om veiligheids- en Woo-redenen weggelaten contacten kunnen ontbreken; een onderwerpsovereenkomst bewijst geen invloed.Eerdere besluiten binnen het onderwerp
Onderwerpcontext gevonden85 eerdere besluiten binnen dezelfde hoofdindeling in de 180 dagen ervoor; de acht meest recente staan hieronder.
- Motie van het lid Zalinyan over een landelijke aanpak voor het ontstenen en vergroenen van de bebouwde omgeving30 juni 2026
- Motie van het lid Van Duijvenvoorde over een gelijkwaardige beoordeling van alle scenario's voor Powerport Moerdijk30 juni 2026
- Motie van het lid Teunissen c.s. over de belangen van mensen en dieren boven de belangen van de fossiele industrie plaatsen bij besluitvorming over ruimtegebruik30 juni 2026
- Motie van de leden Ceulemans en Van den Berg over aanpassing van de verdeelsleutel zodat Nederland niet minder uit het Sociaal Klimaatfonds ontvangt dan dat het bijdraagt30 juni 2026
Externe inbreng bij de Kamer
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare Kameractiviteiten. Agendapunten, documenten en aaneengesloten brondekking zijn nog niet volledig gecontroleerd, dus dit is geen nulresultaat.
De huidige productiecontrole omvat openbare Kameractiviteiten zoals rondetafelgesprekken, petities, werkbezoeken, gesprekken, hoorzittingen en technische briefings. Agendapunten en documenten worden pas onderdeel van een nulconclusie na een eigen dekkingsaudit. Een activiteit toont niet wie een standpunt heeft veroorzaakt.Consultatie en tekstoverlap
Nog niet vast te stellenDe huidige bronlaag kan consultatiekandidaten vinden, maar nog geen woordelijke overdracht veilig vaststellen.
Een onderwerpsovereenkomst met een internetconsultatie is nog geen argument-overdracht. Daarvoor moeten de ingediende tekst en de latere Kamerinbreng versieerbaar en woordelijk vergelijkbaar zijn.Openbare registers
Nog niet vast te stellenGeen gedateerde onderwerp-match gevonden bij de gekoppelde indieners. De registers hebben nog geen persoons- en periodegebonden dekkingsledger, dus Panopta publiceert geen nulconclusie.
Dit vergelijkt alleen de officiële profielregisters van de indieners met het onderwerp. Een loopbaan, nevenfunctie, reis of gift is context en bewijst geen belangenverstrengeling of invloed op de stem.Verschil tussen stemblokken
Nog niet vast te stellenStemblokken kunnen pas eerlijk worden vergeleken wanneer contacten en externe inbreng aan fracties of woordvoerders zijn gekoppeld. Die actor-dekking is nog niet volledig.
Voor- en tegenstemmers zijn geen automatische controlegroep: partijen kunnen verschillende rollen, portefeuilles en toegang hebben. Panopta toont daarom geen asymmetriescore zonder vergelijkbare actor-dekking.Eerdere toezeggingen
Nog niet vast te stellenGeen eerdere toezegging met een directe match gevonden in de beschikbare, aan activiteiten gekoppelde records. Zonder aaneengesloten dekkingsledger volgt geen nulconclusie.
Dit is een onderwerpmatch in de officiële toezeggingenregistratie. Alleen een expliciete dossier- of motieverwijzing maakt een toezegging direct aan dit besluit gekoppeld.EU-lobbyregister en Commissie-afspraken
Bronroute nog niet aangeslotenDe EU-transparantieregister- en Commissieafsprakenroute is officieel gedocumenteerd, maar nog niet historisch en op organisatieniveau aangesloten op Panopta.
Zonder geaccepteerde organisatie-alias en aantoonbare periode-dekking publiceert Panopta geen treffer of nulconclusie uit deze bronnen.Partijfinanciering
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële Wfpp-route voor partijfinanciering is gedocumenteerd, maar de verschillende meldingsdrempels en verslagperioden zijn nog niet als afzonderlijke reeksen aangesloten.
Een openbaar gemaakte gift is partijfinanciering en geen bewijs van contact, tegenprestatie of invloed. Panopta koppelt pas na exacte partij- of neveninstellingsresolutie.Publiek geld en opdrachten
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële routes voor aanbestedingen en subsidies zijn nog niet uniform aan organisaties en dit besluit gekoppeld.
Een gift, subsidie of opdracht is economische context en geen bewijs van lobbycontact, tegenprestatie of invloed. Panopta toont pas resultaten na een controleerbare organisatiejoin.Officiële identiteit
Kamerstuk 29 665, nr. 623
- Officiële titel
- Motie van het lid Köse c.s. over onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden
- Ingediend
- 30 juni 2026
- Besloten
- 2 juli 2026
- Type en stadium
- Motie · Aangenomen
Onderdeel van een motieserie. Dit voorstel vroeg om onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden; de nabijgelegen motie legt een andere vraag binnen hetzelfde dossier voor.
Volledige stemregistratie
Wie stemde voor en wie tegen?
133 voor · 17 tegen. Wanneer een fractie verdeeld stemde, toont Panopta de fractie aan beide kanten en benoemt het de gekoppelde individuele stemmen. Bekijk de actuele zetelverdeling of vergelijk het parlementaire spoor van partijen.
- D6626 zetels
- VVD22 zetels
- PRO20 zetels
- PVV19 zetels
- CDA18 zetels
- JA219 zetels
- BBB3 zetels
- ChristenUnie3 zetels
- DENK3 zetels
- SGP3 zetels
- SP3 zetels
- 50PLUS2 zetels
- Keijzer1 zetel
- Volt1 zetel
- FVD7 zetels
- Groep Markuszower7 zetels
- PvdD3 zetels
50PLUS, BBB, CDA, ChristenUnie, D66, DENK, JA21, Keijzer, PRO, PVV, SGP, SP, VVD, Volt stemden met samen 133 zetels voor. FVD, Groep Markuszower, PvdD vormden met 17 zetels de groep tegen. De officiële registratie bevat geen redenen voor die keuzes; Panopta schrijft daar geen motief aan toe.
Zien en horen
De stemming in 20 seconden
Het geregistreerde stemmoment bij deze motie, met de tekstuele uitslag ernaast.
- Uitslag
- Aangenomen
- Datum
- 2 juli 2026
- Duur
- 17 seconden
Tekstbeschrijving
AankondigingDe voorzitter kondigt de motie-Köse c.s. over onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden (29665, nr. 623) aan.
UitslagDe geregistreerde uitslag is aangenomen.
Beeld: Tweede Kamer der Staten-Generaal (bewerkt)
Controlelaag
Bronnen en onderbouwing
Bekijk per bron wat erin staat, waarom Panopta haar gebruikt en waar de onderbouwing ophoudt.
- 1Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Motie van het lid Köse c.s. over onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden
Tweede Kamer Open Data 30 juni 2026 Open datarecord
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het zaakrecord bevat de bevroren formele identiteit, indieners en registratie van deze motie. Panopta neemt die autoriteitsgegevens zonder inhoudelijke herbeoordeling over.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit record zorgt dat de uitleg aan precies de juiste motie, indieners en zaakidentiteit blijft gekoppeld.
Hiervoor gebruikt
- Officiële titel
- Indieners
- Zaakidentiteit
Wat deze bron niet bewijst
Het zaakrecord geeft geen maatschappelijke effectmeting, uitvoeringsresultaat of verklaring voor het stemgedrag.
- 2Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Stemmingsregistratie: aangenomen
Tweede Kamer Open Data 2 juli 2026 Officiële stemmingsregistratie
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het besluitrecord bevat de formele uitslag en de geregistreerde stemrichting per fractie. Panopta gebruikt deze gegevens als autoriteit voor uitslag en zeteltelling.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit record draagt de uitslag, meerderheid en volledige voor- en tegenverdeling die op de pagina worden getoond.
Hiervoor gebruikt
- Uitslag 133 voor en 17 tegen
- Fractiestemmen
- Zeteltelling
Wat deze bron niet bewijst
De stemmingsregistratie noemt geen motieven van fracties en bewijst geen beleidsuitvoering of persoonlijk gevolg.
- 3Open bron bij Officiële bekendmakingen
Motie van het lid Köse c.s. over onderzoeken hoe de productie van en vraag naar e-kerosine in Nederland op gang gebracht kan worden
Officiële bekendmakingen 30 juni 2026 Kamerstuk
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het gepubliceerde Kamerstuk bevat de volledige motietekst en daarmee de exacte opdracht, begrenzing en gevraagde uitvoeringsroute.
Waarom relevant voor dit besluit
Panopta gebruikt dit document om alle onderdelen van het verzoek te bewaren en duidelijk te maken wat de motie wel en niet verandert.
Hiervoor gebruikt
- Volledige politieke opdracht
- Afbakening van het voorstel
- Gevraagde uitvoeringsroute
Wat deze bron niet bewijst
Het Kamerstuk bevat geen latere uitvoeringsresultaten, effectmeting of verklaring voor de stemmen van fracties.
- 4Open bron bij Europese Commissie
ReFuelEU Aviation
Europese Commissie geraadpleegd 12 augustus 2026 EU-regelingsuitleg
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De Commissie beschrijft de oplopende verplichtingen voor duurzame en synthetische vliegtuigbrandstof en definieert e-fuels uit hernieuwbare waterstof en afgevangen koolstof.
Waarom relevant voor dit besluit
De bron geeft de harde Europese vraagcontext waarin Nederlandse productie moet concurreren.
Hiervoor gebruikt
- 1,2 procent synthetisch in 2030
- 35 procent in 2050
- Definitie synthetische vliegtuigbrandstof
Wat deze bron niet bewijst
De percentages gelden EU-breed op betrokken luchthavens en bepalen geen Nederlands productievolume, prijs of Defensieafname.
- 5Open bron bij Europese Commissie
EU launches Early Movers' Coalition to accelerate sustainable aviation fuel uptake
Europese Commissie 4 december 2025 EU-marktbericht
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De Commissie meldt dat Nederland deelneemt aan de eSAF Early Movers Coalition en dat meer dan veertig Europese projecten wachten op definitieve investeringsbesluiten.
Waarom relevant voor dit besluit
De bron laat zien dat vroege vraag en investeringszekerheid al als Europees marktknelpunt worden behandeld.
Hiervoor gebruikt
- Nederland in coalitie
- Meer dan veertig projecten
- Afname als marktprikkel
Wat deze bron niet bewijst
Projecten zijn geen operationele fabrieken; aantal, capaciteit en Nederlandse deelname kunnen veranderen.
- 6Open bron bij The Hague Centre for Strategic Studies
No Fuel, No Fight: fuel security for defence
The Hague Centre for Strategic Studies 13 mei 2026 Onderzoeksinstituut
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
HCSS bespreekt militaire brandstofzekerheid in een conflictscenario en noemt duurzame en synthetische brandstoffen als onderdeel van weerbaarheid.
Waarom relevant voor dit besluit
De bron verklaart waarom Defensie als mogelijke vraagpartner in de motie wordt genoemd.
Hiervoor gebruikt
- Militaire brandstofzekerheid
- Synthetische brandstoffen
- Conflictscenario
Wat deze bron niet bewijst
Het onderzoek is mede in opdracht van brancheorganisatie VEMOBIN gemaakt, modelleert een scenario en bewijst geen feitelijk tekort of noodzakelijke afname door Defensie.
