Brongebonden Panopta-paginaUitslag en stemmen komen uit Tweede Kamer Open Data; Panopta maakt de samenhang leesbaar.

Bestuur en democratie · Aangenomen

Kamer wil onderzoeken welke stemhulpmiddelen overal verplicht kunnen worden

De Kamer wil eenvoudige stemhulpmiddelen onderzoeken die zelfstandig stemmen ondersteunen en landelijk verplicht kunnen worden. De aangenomen motie verplicht nog geen concreet hulpmiddel.

Aangenomen2 juli 2026André Flach (SGP)

Gepubliceerd door Panopta op 9 augustus 2026Bijgewerkt op 9 augustus 2026

De kern uitgelegd

Toegankelijke stemlokalen hebben landelijke eisen, maar lokaal verschillende hulpmiddelen

Eerst verkennen, daarna eventueel verplichten

De motie vraagt de regering in overleg met gemeenten, de Kiesraad en belangenorganisaties te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen zelfstandig stemmen ondersteunen en op grond van landelijke regels voor de inrichting van stemlokalen verplicht kunnen worden.³

Gemeenten richten de stemlokalen in

De Kiesraad legt uit dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de inrichting van stemlokalen en dat die toegankelijk moeten zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking. Goede verlichting, een loep en een verlaagd werkblad behoren al tot de bestaande basisvoorzieningen.⁴

Het actieplan kiest nu vooral voor stimuleren

Het Actieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029 wil simpele hulpmiddelen verzamelen en onder gemeenten verspreiden, criteria voor stemlokalen herzien en het aantal locaties met stemmal en soundbox geleidelijk laten groeien. De aangenomen motie voegt de vraag toe welke voorzieningen landelijk verplicht kunnen worden.³⁵

Gebruik en beschikbaarheid zijn nog beperkt gemeten

In de landelijke nulmeting gebruikte 8% van de ondervraagde stemmers met een beperking een hulpmiddel; de Oogvereniging kende in augustus 2025 125 gemeenten met minimaal een stemlokaal met stemmal en audio-ondersteuning. Geen van beide cijfers toont hoeveel kiezers zonder passend hulpmiddel niet zelfstandig konden stemmen.⁶⁷

In gewone taal

Wat stelde deze motie voor?

De motie legde deze keuze voor: verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden.

De Tweede Kamer nam het voorstel aan met 143 zetels voor en 7 tegen. Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd.

Officiële formulering

Motie van het lid Flach over verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden

Procedureel gevolg

Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd. Lees wat een motie juridisch betekent.

Wie raakt dit?

Meer dan twee miljoen mensen ervaren stemdrempels

De cijfers maken de schaal en huidige spreiding zichtbaar, maar geven geen effectschatting voor een toekomstige verplichting. Eerst moet worden vastgesteld welke hulpmiddelen eenvoudig, uitvoerbaar en bruikbaar genoeg zijn voor landelijke regels.

meer dan 2 miljoenNederlanders voor wie zelfstandig stemmen niet vanzelfsprekend is⁵ContextActieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029

8%stemmers met een beperking die in de nulmeting een hulpmiddel gebruikten⁶Gerelateerde maatervaringen bij de verkiezingen van november 2023 en juni 2024

125 gemeentenbekend met minimaal een stemlokaal met stemmal en audio-ondersteuning⁷Gerelateerde maatstand augustus 2025 volgens de Oogvereniging

Zo lees je dit: Een landelijke regel kan verschillen tussen gemeenten verkleinen. Of dat zelfstandig stemmen daadwerkelijk verbetert, hangt ook af van vindbaarheid, uitleg, training, inrichting en de geschiktheid van het hulpmiddel voor de kiezer.

Wie raakt dit?

Verschillende groepen, verschillende gevolgen

Beoogde gebruikers van toegankelijke voorzieningen

Kiezers met een lichamelijke, visuele of andere beperking³⁵⁷

Eenvoudige hulpmiddelen kunnen zelfstandig stemmen ondersteunen, maar niet ieder hulpmiddel past bij iedere beperking of hulpvraag.

Inrichters en uitvoerders van stemlokalen

Gemeenten en stembureaus³⁴⁵

Zij moeten bestaande toegankelijkheidseisen uitvoeren en zouden bij landelijke verplichting extra hulpmiddelen, instructie, logistiek of inkoop moeten organiseren.

Kennis- en ervaringspartners in de verkenning

Kiesraad en belangenorganisaties³

De motie verlangt expliciet overleg met deze partijen voordat over verplichte hulpmiddelen wordt besloten.

Hoe Panopta dit impactbeeld maakte

De doelgroepomvang uit het actieplan, het gebruik uit de nulmeting en de lokale beschikbaarheid van stemmal en audio zijn afzonderlijk gehouden. De cijfers zijn niet opgeteld en niet vertaald naar een verwacht beleidseffect.

Panopta-overzicht van de aangenomen motie over eenvoudige hulpmiddelen voor zelfstandig stemmen. — Delen of publiceren
Publiceer dit Panopta-overzicht met bronvermelding Downloaden is de privacyvriendelijke standaard. Na upload op een eigen site maakt de afbeelding geen verbinding meer met Panopta. Bronnen in de visual: Tweede Kamer, Kiesraad, Rijksoverheid en Oogvereniging

Download social card Download vierkant

Privacy: de statische embed bevat geen script, cookie of unieke bezoeker-ID, maar vraagt de afbeelding wel op bij Panopta; daarbij ziet de server technisch het IP-adres. Download en host de PNG zelf om ook dat verzoek te voorkomen. De zichtbare Panopta-link is bewust nofollow; dit is bronvermelding, geen backlinkconstructie.

X Facebook LinkedIn WhatsApp

De politieke keuze

Wat vroeg de motie?

Verken met gemeenten, de Kiesraad en belangenorganisaties welke eenvoudige hulpmiddelen zelfstandig stemmen ondersteunen en via landelijke regels voor de inrichting van stemlokalen verplicht kunnen worden.³

Feit en onzekerheid

Wat weten we nu?

Vaststaat

Andre Flach diende het verzoek op 1 juli 2026 in.¹³
De Kamer nam de motie op 2 juli 2026 aan met 143 stemmen voor en 7 tegen.²
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting van stemlokalen en moeten rekening houden met toegankelijkheid voor kiezers met een lichamelijke beperking.⁴
Het landelijke actieplan loopt van 2025 tot en met 2029 en plant vervolgmetingen in 2027 en 2029.⁵⁶

Nog open

Nog niet gekozen is welke hulpmiddelen eenvoudig en effectief genoeg zijn voor een landelijke verplichting.³
Niet vastgelegd is of een verplichting voor ieder stemlokaal, minimaal een locatie per gemeente of een ander dekkingsniveau zou gelden.³⁵⁷
Kosten, inkoop, onderhoud, instructie en toezicht op naleving zijn niet in de motie uitgewerkt.³⁴⁵

Van besluit naar gevolg

Wat gebeurde er, en wat volgt?

1 / 5

1
8 mei 2025
Actieplan toegankelijk stemmen gestart
BZK, Kiesraad, VNG en NVVB legden acties vast voor informatie, stemlokalen en hulpmiddelen tot en met 2029.⁵
2
1 juli 2026
Motie ingediend
Andre Flach vroeg om met gemeenten, Kiesraad en belangenorganisaties te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen landelijk verplicht kunnen worden.¹³
3
2 juli 2026
Motie aangenomen
De Kamer nam het verzoek aan met 143 stemmen voor en 7 tegen.²
4
2027
Criteria en tussenmeting
De Kiesraad wil de toegankelijkheidscriteria herzien en het actieplan voorziet in een vervolgmeting naar ervaringen met stemmen.⁵⁶
5
2029
Eindmeting actieplan
Na afloop van het actieplan wordt opnieuw gemeten of de toegankelijkheidservaring is verbeterd.⁵⁶

Aanlooponderzoek · onderzoeksbeta

Wat gebeurde er vóór dit besluit?

Panopta controleerde voor ieder besluit dezelfde 10 openbare bronroutes, van 3 januari 2026 tot 2 juli 2026. Een match is een aanleiding om verder te kijken, geen bewijs van beïnvloeding.

Onderzoeksroutes met bronmatch: 0
Eerdere besluiten getoond: 8
Controles zonder match: 0
Nog onvoldoende dekking: 9

Geen directe publiceerbare match. Dat betekent niet dat er geen contact of invloed was. De uitklapbare controles laten zien welke routes zijn onderzocht en waar dekking nog ontbreekt.

Bekijk de 10 controles en hun grenzen

P1

Openbare agenda's

Nog niet vast te stellen

Geen directe match gevonden in de beschikbare agenda-items. Zonder een aaneengesloten dekkingsledger publiceert Panopta dit niet als nulresultaat.

Dit doorzoekt alleen de gepubliceerde openbare agenda's van bewindspersonen. Ongeplande, partijpolitieke of om veiligheids- en Woo-redenen weggelaten contacten kunnen ontbreken; een onderwerpsovereenkomst bewijst geen invloed.

P10

Eerdere besluiten binnen het onderwerp

Onderwerpcontext gevonden

68 eerdere besluiten binnen dezelfde hoofdindeling in de 180 dagen ervoor; de acht meest recente staan hieronder.

Dit zijn eerdere formele besluiten met dezelfde Panopta-hoofdindeling. Het zijn niet automatisch vergelijkbare voorstellen; de titel en bron blijven daarom zichtbaar.

P2

Externe inbreng bij de Kamer

Nog niet vast te stellen

Geen directe match gevonden in de beschikbare Kameractiviteiten. Agendapunten, documenten en aaneengesloten brondekking zijn nog niet volledig gecontroleerd, dus dit is geen nulresultaat.

De huidige productiecontrole omvat openbare Kameractiviteiten zoals rondetafelgesprekken, petities, werkbezoeken, gesprekken, hoorzittingen en technische briefings. Agendapunten en documenten worden pas onderdeel van een nulconclusie na een eigen dekkingsaudit. Een activiteit toont niet wie een standpunt heeft veroorzaakt.

P3

Consultatie en tekstoverlap

Nog niet vast te stellen

De huidige bronlaag kan consultatiekandidaten vinden, maar nog geen woordelijke overdracht veilig vaststellen.

Een onderwerpsovereenkomst met een internetconsultatie is nog geen argument-overdracht. Daarvoor moeten de ingediende tekst en de latere Kamerinbreng versieerbaar en woordelijk vergelijkbaar zijn.

P4

Openbare registers

Nog niet vast te stellen

Geen gedateerde onderwerp-match gevonden bij de gekoppelde indieners. De registers hebben nog geen persoons- en periodegebonden dekkingsledger, dus Panopta publiceert geen nulconclusie.

Dit vergelijkt alleen de officiële profielregisters van de indieners met het onderwerp. Een loopbaan, nevenfunctie, reis of gift is context en bewijst geen belangenverstrengeling of invloed op de stem.

P5

Verschil tussen stemblokken

Nog niet vast te stellen

Stemblokken kunnen pas eerlijk worden vergeleken wanneer contacten en externe inbreng aan fracties of woordvoerders zijn gekoppeld. Die actor-dekking is nog niet volledig.

Voor- en tegenstemmers zijn geen automatische controlegroep: partijen kunnen verschillende rollen, portefeuilles en toegang hebben. Panopta toont daarom geen asymmetriescore zonder vergelijkbare actor-dekking.

P6

Eerdere toezeggingen

Nog niet vast te stellen

Geen eerdere toezegging met een directe match gevonden in de beschikbare, aan activiteiten gekoppelde records. Zonder aaneengesloten dekkingsledger volgt geen nulconclusie.

Dit is een onderwerpmatch in de officiële toezeggingenregistratie. Alleen een expliciete dossier- of motieverwijzing maakt een toezegging direct aan dit besluit gekoppeld.

P7

EU-lobbyregister en Commissie-afspraken

Bronroute nog niet aangesloten

De EU-transparantieregister- en Commissieafsprakenroute is officieel gedocumenteerd, maar nog niet historisch en op organisatieniveau aangesloten op Panopta.

Zonder geaccepteerde organisatie-alias en aantoonbare periode-dekking publiceert Panopta geen treffer of nulconclusie uit deze bronnen.

P8

Partijfinanciering

Bronroute nog niet aangesloten

De officiële Wfpp-route voor partijfinanciering is gedocumenteerd, maar de verschillende meldingsdrempels en verslagperioden zijn nog niet als afzonderlijke reeksen aangesloten.

Een openbaar gemaakte gift is partijfinanciering en geen bewijs van contact, tegenprestatie of invloed. Panopta koppelt pas na exacte partij- of neveninstellingsresolutie.

P9

Publiek geld en opdrachten

Bronroute nog niet aangesloten

De officiële routes voor aanbestedingen en subsidies zijn nog niet uniform aan organisaties en dit besluit gekoppeld.

Een gift, subsidie of opdracht is economische context en geen bewijs van lobbycontact, tegenprestatie of invloed. Panopta toont pas resultaten na een controleerbare organisatiejoin.

Lees hoe Panopta dit onderzoek uitvoert

Officiële identiteit

Kamerstuk 36 863, nr. 24

Officiële titel: Motie van het lid Flach over verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden
Indieners: André FlachIndiener · SGP
Ingediend: 1 juli 2026
Besloten: 2 juli 2026
Type en stadium: Motie · Aangenomen

Onderdeel van een motieserie. Dit voorstel vroeg om verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden; de nabijgelegen motie legt een andere vraag binnen hetzelfde dossier voor.

Volledige stemregistratie

Wie stemde voor en wie tegen?

143 voor · 7 tegen. Wanneer een fractie verdeeld stemde, toont Panopta de fractie aan beide kanten en benoemt het de gekoppelde individuele stemmen. Bekijk de actuele zetelverdeling of vergelijk het parlementaire spoor van partijen.

Voor143 zetels

D6626 zetels
VVD22 zetels
PRO20 zetels
PVV19 zetels
CDA18 zetels
JA219 zetels
Groep Markuszower7 zetels
BBB3 zetels
ChristenUnie3 zetels
DENK3 zetels
PvdD3 zetels
SGP3 zetels
SP3 zetels
50PLUS2 zetels
Keijzer1 zetel
Volt1 zetel

Tegen7 zetels

FVD7 zetels

Waarom dit opvalt

De motie werd aangenomen met 143 stemmen voor en 7 tegen. Daarmee steunde vrijwel de hele Kamer de verkenning, maar is nog geen lijst met verplichte hulpmiddelen vastgesteld.

Zien en horen

De stemming in 20 seconden

Het geregistreerde stemmoment bij deze motie, met de tekstuele uitslag ernaast.

Uitslag: Aangenomen
Datum: 2 juli 2026
Duur: 18 seconden

Tekstbeschrijving

AankondigingDe voorzitter kondigt de motie-Flach over verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden (36863, nr. 24) aan.

UitslagDe geregistreerde uitslag is aangenomen.

Beeld: Tweede Kamer der Staten-Generaal (bewerkt)

Controlelaag

Bronnen en onderbouwing

Bekijk per bron wat erin staat, waarom Panopta haar gebruikt en waar de onderbouwing ophoudt.

1
Motie van het lid Flach over verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen die bijdragen aan het zelfstandig uitbrengen van een stem, op grond van landelijke regels verplicht kunnen worden
Tweede Kamer Open Data 1 juli 2026
Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De officiële motiebron legt het ingediende verzoek, de indieners en de formele reikwijdte vast.
Waarom relevant voor dit besluit
Panopta gebruikt deze bron voor de vraag wat de Kamer precies is voorgelegd.
Hiervoor gebruikt
Andre Flach diende het verzoek op 1 juli 2026 in.
Andre Flach vroeg om met gemeenten, Kiesraad en belangenorganisaties te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen landelijk verplicht kunnen worden.
De regering moet de verkenning uitvoeren binnen het verkiezingsbeleid en de landelijke regels voor stemlokalen.
Wat deze bron niet bewijst
De motietekst bewijst niet dat het verzoek is uitgevoerd of welk praktisch effect later ontstaat.
2
Stemmingsregistratie: aangenomen
Tweede Kamer Open Data 2 juli 2026
Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De officiële stemmingsregistratie legt de uitslag en de geregistreerde stemrichting vast.
Waarom relevant voor dit besluit
Panopta gebruikt deze bron voor de formele uitkomst en de volledige stemverdeling.
Hiervoor gebruikt
2 juli 2026
De Kamer nam de motie op 2 juli 2026 aan met 143 stemmen voor en 7 tegen.
De Kamer nam het verzoek aan met 143 stemmen voor en 7 tegen.
De motie werd aangenomen met 143 stemmen voor en 7 tegen.
Wat deze bron niet bewijst
De registratie verklaart niet waarom een fractie zo stemde en bewijst geen uitvoering van het verzoek.
3
Motie-Flach over eenvoudige hulpmiddelen voor het zelfstandig uitbrengen van een stem
Officiele bekendmakingen 1 juli 2026 official_motion_text
Open bron bij Officiele bekendmakingen
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De integrale motietekst vraagt om overleg met gemeenten, Kiesraad en belangenorganisaties over eenvoudige hulpmiddelen die via landelijke inrichtingsregels verplicht kunnen worden.
Waarom relevant voor dit besluit
Levert de volledige overlegkring, het doel zelfstandig stemmen en de mogelijke regelgevingsroute zonder al een hulpmiddel te kiezen.
Hiervoor gebruikt
De motie vraagt de regering in overleg met gemeenten, de Kiesraad en belangenorganisaties te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen zelfstandig stemmen ondersteunen en op grond van landelijke regels voor de inrichting van stemlokalen verplicht kunnen worden.
Het Actieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029 wil simpele hulpmiddelen verzamelen en onder gemeenten verspreiden, criteria voor stemlokalen herzien en het aantal locaties met stemmal en soundbox geleidelijk laten groeien. De aangenomen motie voegt de vraag toe welke voorzieningen landelijk verplicht kunnen worden.
De Kamer heeft nog niet bepaald welke hulpmiddelen verplicht worden, voor welke stemlokalen of met welke financiering.
Eenvoudige hulpmiddelen kunnen zelfstandig stemmen ondersteunen, maar niet ieder hulpmiddel past bij iedere beperking of hulpvraag.
Zij moeten bestaande toegankelijkheidseisen uitvoeren en zouden bij landelijke verplichting extra hulpmiddelen, instructie, logistiek of inkoop moeten organiseren.
De motie verlangt expliciet overleg met deze partijen voordat over verplichte hulpmiddelen wordt besloten.
Verken met gemeenten, de Kiesraad en belangenorganisaties welke eenvoudige hulpmiddelen zelfstandig stemmen ondersteunen en via landelijke regels voor de inrichting van stemlokalen verplicht kunnen worden.
De motie kiest geen hulpmiddel, wijzigt de regels nog niet, verplicht nog geen aanschaf en noemt geen kostenraming, financiering, invoeringsdatum of uitzonderingsgrond.
Andre Flach diende het verzoek op 1 juli 2026 in.
Nog niet gekozen is welke hulpmiddelen eenvoudig en effectief genoeg zijn voor een landelijke verplichting.
Niet vastgelegd is of een verplichting voor ieder stemlokaal, minimaal een locatie per gemeente of een ander dekkingsniveau zou gelden.
Kosten, inkoop, onderhoud, instructie en toezicht op naleving zijn niet in de motie uitgewerkt.
Andre Flach vroeg om met gemeenten, Kiesraad en belangenorganisaties te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen landelijk verplicht kunnen worden.
Het verzoek gaat rechtstreeks over de inrichting van stemlokalen en zelfstandig stemmen.
De motie verandert de kandidaatstelling, stemtelling of kiesgerechtigdheid niet.
Het dictum vraagt eerst te verkennen welke eenvoudige hulpmiddelen geschikt zijn voor landelijke regels.
De Kamer heeft met deze motie nog geen hulpmiddel of regel vastgesteld.
De verkenning moet bepalen welke hulpmiddelen op grond van landelijke inrichtingsregels verplicht kunnen worden.
De motie wijzigt die regels zelf niet en kiest geen juridisch instrument.
Gemeenten richten stemlokalen in en moeten daarom bij de verkenning worden betrokken.
De motie schrijft niet voor hoe gemeenten hulpmiddelen inkopen, verdelen, beheren of bemensen.
De regering moet de verkenning uitvoeren binnen het verkiezingsbeleid en de landelijke regels voor stemlokalen.
De motie noemt geen opleverdatum of formele wetsroute.
De Kiesraad wordt in het dictum expliciet als overlegspartner genoemd en beheert toegankelijkheidsrichtlijnen voor verkiezingen.
De Kiesraad beslist niet zelfstandig welke nieuwe verplichting politiek wordt vastgesteld.
Gemeenten zijn overlegspartner en verantwoordelijk voor de feitelijke inrichting van stemlokalen.
De motie kent nog geen budget of uitvoeringsplicht voor een specifiek hulpmiddel toe.
Het dictum vraagt expliciet overleg met belangenorganisaties; het actieplan betrekt hen ook bij uitvoering en evaluatie.
De motie bepaalt niet welke organisaties deelnemen of hoe hun advies wordt gewogen.
Wat deze bron niet bewijst
De bron is een aangenomen verkenningsverzoek en bevat nog geen hulpmiddelenlijst, wettelijke verplichting, uitvoeringstoets of effectmeting.
4
Stemlokaal: inrichting en toegankelijkheid
Kiesraad geraadpleegd 13 augustus 2026 official_election_guidance
Open bron bij Kiesraad
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De Kiesraad beschrijft de gemeentelijke verantwoordelijkheid, wettelijke inrichtingseisen en bestaande toegankelijkheidsvoorzieningen in stemlokalen.
Waarom relevant voor dit besluit
Geeft de huidige basis waartegen een mogelijke nieuwe landelijke verplichting voor eenvoudige hulpmiddelen moet worden gelezen.
Hiervoor gebruikt
De Kiesraad legt uit dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de inrichting van stemlokalen en dat die toegankelijk moeten zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking. Goede verlichting, een loep en een verlaagd werkblad behoren al tot de bestaande basisvoorzieningen.
Zij moeten bestaande toegankelijkheidseisen uitvoeren en zouden bij landelijke verplichting extra hulpmiddelen, instructie, logistiek of inkoop moeten organiseren.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting van stemlokalen en moeten rekening houden met toegankelijkheid voor kiezers met een lichamelijke beperking.
Kosten, inkoop, onderhoud, instructie en toezicht op naleving zijn niet in de motie uitgewerkt.
Gemeenten richten stemlokalen in en moeten daarom bij de verkenning worden betrokken.
De motie schrijft niet voor hoe gemeenten hulpmiddelen inkopen, verdelen, beheren of bemensen.
De Kiesraad wordt in het dictum expliciet als overlegspartner genoemd en beheert toegankelijkheidsrichtlijnen voor verkiezingen.
De Kiesraad beslist niet zelfstandig welke nieuwe verplichting politiek wordt vastgesteld.
Gemeenten zijn overlegspartner en verantwoordelijk voor de feitelijke inrichting van stemlokalen.
De motie kent nog geen budget of uitvoeringsplicht voor een specifiek hulpmiddel toe.
Wat deze bron niet bewijst
De pagina beschrijft bestaande vereisten en voorbeelden, maar inventariseert niet per gemeente welke specialistische hulpmiddelen feitelijk beschikbaar zijn.
5
Actieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 8 mei 2025 official_policy_plan
Open bron bij Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het actieplan beschrijft doelgroep, bestaande knelpunten, uitvoeringspartners en acties voor toegankelijke informatie, stemlokalen en hulpmiddelen tot en met 2029.
Waarom relevant voor dit besluit
Laat zien welke acties al lopen en dat de motie een mogelijke verplichting onderzoekt bovenop beleid dat nu vooral stimuleert en ondersteunt.
Hiervoor gebruikt
Het Actieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029 wil simpele hulpmiddelen verzamelen en onder gemeenten verspreiden, criteria voor stemlokalen herzien en het aantal locaties met stemmal en soundbox geleidelijk laten groeien. De aangenomen motie voegt de vraag toe welke voorzieningen landelijk verplicht kunnen worden.
meer dan 2 miljoen
Nederlanders voor wie zelfstandig stemmen niet vanzelfsprekend is
Actieplan Toegankelijk Stemmen 2025-2029
De Kamer heeft nog niet bepaald welke hulpmiddelen verplicht worden, voor welke stemlokalen of met welke financiering.
Eenvoudige hulpmiddelen kunnen zelfstandig stemmen ondersteunen, maar niet ieder hulpmiddel past bij iedere beperking of hulpvraag.
Zij moeten bestaande toegankelijkheidseisen uitvoeren en zouden bij landelijke verplichting extra hulpmiddelen, instructie, logistiek of inkoop moeten organiseren.
Het landelijke actieplan loopt van 2025 tot en met 2029 en plant vervolgmetingen in 2027 en 2029.
Niet vastgelegd is of een verplichting voor ieder stemlokaal, minimaal een locatie per gemeente of een ander dekkingsniveau zou gelden.
Kosten, inkoop, onderhoud, instructie en toezicht op naleving zijn niet in de motie uitgewerkt.
BZK, Kiesraad, VNG en NVVB legden acties vast voor informatie, stemlokalen en hulpmiddelen tot en met 2029.
De Kiesraad wil de toegankelijkheidscriteria herzien en het actieplan voorziet in een vervolgmeting naar ervaringen met stemmen.
Na afloop van het actieplan wordt opnieuw gemeten of de toegankelijkheidservaring is verbeterd.
De regering moet de verkenning uitvoeren binnen het verkiezingsbeleid en de landelijke regels voor stemlokalen.
De motie noemt geen opleverdatum of formele wetsroute.
De Kiesraad wordt in het dictum expliciet als overlegspartner genoemd en beheert toegankelijkheidsrichtlijnen voor verkiezingen.
De Kiesraad beslist niet zelfstandig welke nieuwe verplichting politiek wordt vastgesteld.
Het dictum vraagt expliciet overleg met belangenorganisaties; het actieplan betrekt hen ook bij uitvoering en evaluatie.
De motie bepaalt niet welke organisaties deelnemen of hoe hun advies wordt gewogen.
Wat deze bron niet bewijst
Het actieplan bevat beleidsdoelen en acties, geen bewijs dat iedere voorziening beschikbaar is of dat een specifieke landelijke verplichting effectief en uitvoerbaar is.
6
Kabinetsreactie op het Actieplan toegankelijk stemmen en kostenonderzoek verkiezingen
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 30 september 2025 official_monitoring_response
Open bron bij Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De kabinetsreactie rapporteert gebruik van hulpmiddelen in de nulmeting en beschrijft de planning voor nieuwe toegankelijkheidscriteria en vervolgmetingen.
Waarom relevant voor dit besluit
Geeft een feitelijk gebruikssignaal en een controleerbaar volgend meetmoment zonder gebruik gelijk te stellen aan behoefte of effect.
Hiervoor gebruikt
In de landelijke nulmeting gebruikte 8% van de ondervraagde stemmers met een beperking een hulpmiddel; de Oogvereniging kende in augustus 2025 125 gemeenten met minimaal een stemlokaal met stemmal en audio-ondersteuning. Geen van beide cijfers toont hoeveel kiezers zonder passend hulpmiddel niet zelfstandig konden stemmen.
stemmers met een beperking die in de nulmeting een hulpmiddel gebruikten
ervaringen bij de verkiezingen van november 2023 en juni 2024
Het landelijke actieplan loopt van 2025 tot en met 2029 en plant vervolgmetingen in 2027 en 2029.
De Kiesraad wil de toegankelijkheidscriteria herzien en het actieplan voorziet in een vervolgmeting naar ervaringen met stemmen.
Na afloop van het actieplan wordt opnieuw gemeten of de toegankelijkheidservaring is verbeterd.
Wat deze bron niet bewijst
De nulmeting is gebaseerd op ervaringen bij twee eerdere verkiezingen; 8% gebruik meet niet hoeveel mensen een hulpmiddel nodig hadden, konden vinden of er zelfstandig door stemden.
7
Stemmen met een oogaandoening
Oogvereniging situatie augustus 2025; geraadpleegd 13 augustus 2026 specialist_accessibility_context
Open bron bij Oogvereniging
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
De Oogvereniging legt de werking van stemmal en audio-ondersteuning uit en noemt het aantal gemeenten met minimaal een bekende locatie waar deze combinatie beschikbaar was.
Waarom relevant voor dit besluit
Geeft een concreet hulpmiddel en een begrensd beeld van de lokale spreiding die de motie met landelijke regels wil onderzoeken.
Hiervoor gebruikt
In de landelijke nulmeting gebruikte 8% van de ondervraagde stemmers met een beperking een hulpmiddel; de Oogvereniging kende in augustus 2025 125 gemeenten met minimaal een stemlokaal met stemmal en audio-ondersteuning. Geen van beide cijfers toont hoeveel kiezers zonder passend hulpmiddel niet zelfstandig konden stemmen.
125 gemeenten
bekend met minimaal een stemlokaal met stemmal en audio-ondersteuning
stand augustus 2025 volgens de Oogvereniging
Eenvoudige hulpmiddelen kunnen zelfstandig stemmen ondersteunen, maar niet ieder hulpmiddel past bij iedere beperking of hulpvraag.
Niet vastgelegd is of een verplichting voor ieder stemlokaal, minimaal een locatie per gemeente of een ander dekkingsniveau zou gelden.
Wat deze bron niet bewijst
De telling is een door de belangenorganisatie bekende stand uit augustus 2025, geen wettelijk register en geen telling van alle hulpmiddelen of alle stemlokalen.