Onderwijs en wetenschap · Aangenomen
Kamer vraagt eerste stap naar kosteloos mbo
De Tweede Kamer nam dit verzoek met 123 tegen 27 zetels aan. Het kabinet moet bij het mbo-bekostigingsbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten; welke kosten dalen, voor wie en wanneer, staat nog open.
Gepubliceerd door Panopta op Bijgewerkt op
De kern uitgelegd
Wat dit besluit over onderwijs en wetenschap in de praktijk betekent
De motie volgt op de JOB-monitor 2026. Daarin zegt 20 procent van de 192.977 deelnemende mbo-studenten moeilijk rond te komen; bij 45 procent vielen de schoolkosten hoger uit dan vooraf verwacht. De motie vraagt daarom om een eerste betekenisvolle stap richting kosteloos mbo, niet om één vooraf omschreven korting.35
Welke rekening een student nu krijgt, verschilt per leeftijd, leerweg en opleiding. Studenten onder 18 betalen geen lesgeld. Volwassen voltijd-bolstudenten betalen in 2026-2027 €1.511 lesgeld; bij bbl en deeltijd geldt cursusgeld. Boeken, software, werkkleding en andere persoonlijke leermiddelen kunnen daarnaast voor eigen rekening blijven.67
CBS telde in studiejaar 2025/'26 voorlopig 475.550 mbo-studenten, inclusief extranei. Dat cijfer geeft de schaal van de sector, maar niet het aantal studenten dat voordeel krijgt: de motie bepaalt nog niet welke kostenpost, leeftijdsgroep of leerweg als eerste aan de beurt is.4
Het mbo wordt grotendeels bekostigd via één rijksbijdrage voor personeel en materiaal, waarbij onder meer studentenaantallen, niveau, leerweg en opleidingskosten meetellen. Juist bij het aangekondigde bekostigingsbesluit moet het kabinet nu zichtbaar maken welke eerste stap het kiest en hoe die wordt betaald.38
In gewone taal
Wat stelde deze motie voor?
De motie legde deze keuze voor: bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is.
De Tweede Kamer nam het voorstel aan met 123 zetels voor en 27 tegen. Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd.
Motie van het lid Tseggai c.s. over bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is
Daarmee ligt er een politieke opdracht aan het kabinet; deze uitslag zegt nog niet dat het verzoek al is uitgevoerd. Lees wat een motie juridisch betekent.
Wie raakt dit?
De kosten verschillen per student; de eerste verlaging is nog niet gekozen
De cijfers tonen hoeveel mensen het mbo omvat, hoeveel deelnemende studenten financiële druk melden en welk wettelijk lesgeld een volwassen voltijd-bolstudent nu betaalt. Ze zijn geen berekening van de besparing door deze motie.
Zo lees je dit: De 475.550 is de totale CBS-populatie inclusief extranei. De 20 procent komt uit een studentenenquête en is geen raming voor alle mbo'ers. Het lesgeld van €1.511 geldt alleen voor wie op 1 augustus 2026 minstens 18 jaar is en voltijd bol volgt. De motie noemt geen bedrag, doelgroep of ingangsdatum; Panopta telt deze cijfers daarom niet op tot een beloofde besparing.
Feit en onzekerheid
Wat weten we nu?
- De Tweede Kamer nam de motie aan met 123 zetels voor en 27 tegen.2
- De motie vraagt om een eerste betekenisvolle stap bij het mbo-bekostigingsbesluit en om informatie aan de Kamer.3
- Voor volwassen voltijd-bolstudenten bedraagt het lesgeld in studiejaar 2026-2027 €1.511; minderjarige mbo-studenten betalen geen lesgeld.67
- Welke kostenpost als eerste wordt verlaagd: lesgeld, cursusgeld, boeken, licenties, kleding of een andere onderwijsbenodigdheid.37
- Voor welke studenten de eerste stap geldt en of leeftijd, bol, bbl, niveau of inkomen verschil maakt.367
- Hoeveel structureel budget het kabinet beschikbaar stelt en hoe dat via de mbo-bekostiging bij instellingen of studenten terechtkomt.38
- Wanneer de maatregel ingaat en met welke informatie de Kamer kan controleren of de kosten voor studenten werkelijk dalen.3
Van besluit naar gevolg
Wat gebeurde er, en wat volgt?
Aanlooponderzoek · onderzoeksbeta
Wat gebeurde er vóór dit besluit?
Panopta controleerde voor ieder besluit dezelfde 10 openbare bronroutes, van 1 januari 2026 tot 30 juni 2026. Een match is een aanleiding om verder te kijken, geen bewijs van beïnvloeding.
- Onderzoeksroutes met bronmatch
- 0
- Eerdere besluiten getoond
- 8
- Controles zonder match
- 0
- Nog onvoldoende dekking
- 9
Geen directe publiceerbare match. Dat betekent niet dat er geen contact of invloed was. De uitklapbare controles laten zien welke routes zijn onderzocht en waar dekking nog ontbreekt.
Bekijk de 10 controles en hun grenzen
Openbare agenda's
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare agenda-items. Zonder een aaneengesloten dekkingsledger publiceert Panopta dit niet als nulresultaat.
Dit doorzoekt alleen de gepubliceerde openbare agenda's van bewindspersonen. Ongeplande, partijpolitieke of om veiligheids- en Woo-redenen weggelaten contacten kunnen ontbreken; een onderwerpsovereenkomst bewijst geen invloed.Eerdere besluiten binnen het onderwerp
Onderwerpcontext gevonden62 eerdere besluiten binnen dezelfde hoofdindeling in de 180 dagen ervoor; de acht meest recente staan hieronder.
- Motie van het lid Armut c.s. over bewezen effectieve methoden voor de aanpak van online pesten actief onder de aandacht brengen van scholen23 juni 2026
- Motie van het lid Raijer over afzien van een verlaging van de leerplichtige leeftijd naar 4 jaar23 juni 2026
- Motie van de leden Ceder en Flach over succesvolle initiatieven stimuleren waarbij vrijwilligersorganisaties financiële educatie op scholen verzorgen23 juni 2026
- Motie van het lid Raijer over geen extra opvoedkundige verantwoordelijkheden bij scholen neerleggen23 juni 2026
Externe inbreng bij de Kamer
Nog niet vast te stellenGeen directe match gevonden in de beschikbare Kameractiviteiten. Agendapunten, documenten en aaneengesloten brondekking zijn nog niet volledig gecontroleerd, dus dit is geen nulresultaat.
De huidige productiecontrole omvat openbare Kameractiviteiten zoals rondetafelgesprekken, petities, werkbezoeken, gesprekken, hoorzittingen en technische briefings. Agendapunten en documenten worden pas onderdeel van een nulconclusie na een eigen dekkingsaudit. Een activiteit toont niet wie een standpunt heeft veroorzaakt.Consultatie en tekstoverlap
Nog niet vast te stellenDe huidige bronlaag kan consultatiekandidaten vinden, maar nog geen woordelijke overdracht veilig vaststellen.
Een onderwerpsovereenkomst met een internetconsultatie is nog geen argument-overdracht. Daarvoor moeten de ingediende tekst en de latere Kamerinbreng versieerbaar en woordelijk vergelijkbaar zijn.Openbare registers
Nog niet vast te stellenGeen gedateerde onderwerp-match gevonden bij de gekoppelde indieners. De registers hebben nog geen persoons- en periodegebonden dekkingsledger, dus Panopta publiceert geen nulconclusie.
Dit vergelijkt alleen de officiële profielregisters van de indieners met het onderwerp. Een loopbaan, nevenfunctie, reis of gift is context en bewijst geen belangenverstrengeling of invloed op de stem.Verschil tussen stemblokken
Nog niet vast te stellenStemblokken kunnen pas eerlijk worden vergeleken wanneer contacten en externe inbreng aan fracties of woordvoerders zijn gekoppeld. Die actor-dekking is nog niet volledig.
Voor- en tegenstemmers zijn geen automatische controlegroep: partijen kunnen verschillende rollen, portefeuilles en toegang hebben. Panopta toont daarom geen asymmetriescore zonder vergelijkbare actor-dekking.Eerdere toezeggingen
Nog niet vast te stellenGeen eerdere toezegging met een directe match gevonden in de beschikbare, aan activiteiten gekoppelde records. Zonder aaneengesloten dekkingsledger volgt geen nulconclusie.
Dit is een onderwerpmatch in de officiële toezeggingenregistratie. Alleen een expliciete dossier- of motieverwijzing maakt een toezegging direct aan dit besluit gekoppeld.EU-lobbyregister en Commissie-afspraken
Bronroute nog niet aangeslotenDe EU-transparantieregister- en Commissieafsprakenroute is officieel gedocumenteerd, maar nog niet historisch en op organisatieniveau aangesloten op Panopta.
Zonder geaccepteerde organisatie-alias en aantoonbare periode-dekking publiceert Panopta geen treffer of nulconclusie uit deze bronnen.Partijfinanciering
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële Wfpp-route voor partijfinanciering is gedocumenteerd, maar de verschillende meldingsdrempels en verslagperioden zijn nog niet als afzonderlijke reeksen aangesloten.
Een openbaar gemaakte gift is partijfinanciering en geen bewijs van contact, tegenprestatie of invloed. Panopta koppelt pas na exacte partij- of neveninstellingsresolutie.Publiek geld en opdrachten
Bronroute nog niet aangeslotenDe officiële routes voor aanbestedingen en subsidies zijn nog niet uniform aan organisaties en dit besluit gekoppeld.
Een gift, subsidie of opdracht is economische context en geen bewijs van lobbycontact, tegenprestatie of invloed. Panopta toont pas resultaten na een controleerbare organisatiejoin.Officiële identiteit
Kamerstuk 31 524, nr. 702
- Officiële titel
- Motie van het lid Tseggai c.s. over bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is
- Ingediend
- 23 juni 2026
- Besloten
- 30 juni 2026
- Type en stadium
- Motie · Aangenomen
Onderdeel van een motieserie. Dit voorstel vroeg om bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is; de nabijgelegen motie legt een andere vraag binnen hetzelfde dossier voor.
Volledige stemregistratie
Wie stemde voor en wie tegen?
123 voor · 27 tegen. Wanneer een fractie verdeeld stemde, toont Panopta de fractie aan beide kanten en benoemt het de gekoppelde individuele stemmen. Bekijk de actuele zetelverdeling of vergelijk het parlementaire spoor van partijen.
- D6626 zetels
- VVD22 zetels
- PRO20 zetels
- PVV19 zetels
- CDA18 zetels
- BBB3 zetels
- ChristenUnie3 zetels
- DENK3 zetels
- PvdD3 zetels
- SP3 zetels
- 50PLUS2 zetels
- Volt1 zetel
- JA219 zetels
- FVD7 zetels
- Groep Markuszower7 zetels
- SGP3 zetels
- Keijzer1 zetel
D66, VVD, PRO, PVV, CDA, BBB, ChristenUnie, DENK, PvdD, SP, 50PLUS en Volt stemden voor en vormden samen 123 zetels. JA21, FVD, Groep Markuszower, SGP en het lid Keijzer stemden met 27 zetels tegen. De registratie toont de keuze per fractie, maar niet de afzonderlijke reden achter iedere stem.
Zien en horen
De stemming in 20 seconden
Het geregistreerde stemmoment bij deze motie, met de tekstuele uitslag ernaast.
- Uitslag
- Aangenomen
- Datum
- 30 juni 2026
- Duur
- 20 seconden
Tekstbeschrijving
AankondigingDe voorzitter kondigt de motie-Tseggai c.s. over bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is (31524, nr. 702) aan.
UitslagDe geregistreerde uitslag is aangenomen.
Beeld: Tweede Kamer der Staten-Generaal (bewerkt)
Controlelaag
Bronnen en onderbouwing
Bekijk per bron wat erin staat, waarom Panopta haar gebruikt en waar de onderbouwing ophoudt.
- 1Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Motie van het lid Tseggai c.s. over bij het mbo-bekostigingbesluit een eerste betekenisvolle stap zetten richting mbo-onderwijs dat voor alle studenten kosteloos is
Tweede Kamer Open Data 23 juni 2026 Open datarecord
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het zaakrecord van de Tweede Kamer bevat de formele identiteit, titel, indieners, datum en documentkoppelingen van de motie. Panopta gebruikt dit record om de pagina aan de juiste personen en het juiste Kamerstuk te verbinden.
Waarom relevant voor dit besluit
Deze registratie bepaalt exact over welke motie de pagina gaat en voorkomt dat de gewone-taal-uitleg met een nabijgelegen motie wordt vermengd.
Hiervoor gebruikt
- Officiële titel, zaaknummer en indieners
- Datum van indiening en type Kamerstuk
Wat deze bron niet bewijst
Het zaakrecord bevat de formele indiening, maar nog geen keuze over uitvoering, kostenverlaging of budget.
- 2Open bron bij Tweede Kamer Open Data
Stemmingsregistratie: aangenomen
Tweede Kamer Open Data 5 juli 2026 Stemmingsregistratie
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het besluitrecord legt vast dat de motie is aangenomen en registreert de stemrichting per fractie. Panopta rekent die officiële fractierichtingen met de geladen zetelstanden om tot 123 zetels voor en 27 tegen.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit is de formele basis voor de uitslag, de meerderheidsbalk en de complete voor- en tegenlijsten op de pagina.
Hiervoor gebruikt
- Uitslag aangenomen
- 123 zetels voor en 27 tegen
- Volledige fractieverdeling
Wat deze bron niet bewijst
De API-datum bij dit record is een registratiewijziging en geen betrouwbare weergave van het stemmoment. Panopta toont 30 juni 2026 als gebeurtenisdatum op basis van het gevalideerde officiële stemfragment. De registratie bevat geen stemmotivaties.
- 3Open bron bij Officiële bekendmakingen
Kamerstuk 31 524, nr. 702
Officiële bekendmakingen 24 juni 2026 Officieel Kamerstuk
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Het officiële Kamerstuk bevat de overwegingen en het letterlijke verzoek. De indieners verwijzen naar financiële druk en onverwachte schoolkosten en vragen de regering bij het mbo-bekostigingsbesluit een eerste betekenisvolle stap naar kosteloos mbo te zetten.
Waarom relevant voor dit besluit
Deze bron begrenst wat Panopta wel en niet als gevolg van de motie mag presenteren: er ligt een opdracht voor een eerste stap, maar nog geen uitgewerkte gratis-regeling.
Hiervoor gebruikt
- De letterlijke reikwijdte van het verzoek
- De koppeling met het mbo-bekostigingsbesluit
- De open vragen over maatregel, doelgroep en budget
Wat deze bron niet bewijst
Het Kamerstuk bevat geen gekozen kostenpost, bedrag, ingangsdatum of latere kabinetsreactie.
- 4Open bron bij CBS StatLine
Mbo-studenten naar niveau, leerweg en regio
CBS StatLine 9 april 2026 CBS-statistiek 85353NED
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
CBS beschrijft de populatie in het middelbaar beroepsonderwijs naar onder meer niveau, leerweg, studierichting en regio. Voor studiejaar 2025/'26 telt de voorlopige totaalstand 475.550 mbo-studenten inclusief extranei.
Waarom relevant voor dit besluit
De tabel geeft een controleerbare orde van grootte voor de sector waarop het bekostigingsbesluit betrekking heeft.
Hiervoor gebruikt
- 475.550 mbo-studenten in studiejaar 2025/'26
- De kwalificatie voorlopig en inclusief extranei
Wat deze bron niet bewijst
Het totaal zegt niet hoeveel studenten lesgeld betalen, financiële problemen hebben of door de eerste maatregel worden bereikt.
- 5Open bron bij JOBmbo
JOB-monitor 2026: financiële positie van mbo-studenten
JOBmbo 27 mei 2026 Landelijk studentonderzoek
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Aan de JOB-monitor 2026 deden 192.977 mbo-studenten mee. JOBmbo meldt dat 20 procent moeilijk kan rondkomen en dat de schoolkosten bij 45 procent hoger uitvielen dan vooraf verwacht.
Waarom relevant voor dit besluit
De motie verwijst zelf naar deze monitor. De uitkomsten maken begrijpelijk welk probleem de indieners aan het bekostigingsbesluit willen koppelen.
Hiervoor gebruikt
- 20 procent met moeite om rond te komen
- 45 procent met hoger dan verwachte schoolkosten
- 192.977 deelnemers aan de monitor
Wat deze bron niet bewijst
Dit is een enquête onder deelnemers en geen CBS-raming voor iedere mbo-student. De percentages meten ervaringen en voorspellen geen effect van de motie.
- 6Open bron bij DUO
Lesgeld mbo-bol in studiejaar 2026-2027
DUO geraadpleegd 16 juli 2026 Uitvoeringsinformatie
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
DUO legt uit wie wettelijk lesgeld betaalt en welk bedrag geldt. Wie op 1 augustus 2026 minstens 18 jaar is en voltijd mbo-bol volgt, betaalt in studiejaar 2026-2027 €1.511, eventueel in termijnen.
Waarom relevant voor dit besluit
Dit is een concrete bestaande kostenpost voor een afgebakende groep mbo-studenten en laat zien waarom 'kosteloos mbo' per student iets anders kan betekenen.
Hiervoor gebruikt
- €1.511 lesgeld in studiejaar 2026-2027
- De afbakening naar 18 jaar of ouder en voltijd bol
Wat deze bron niet bewijst
Het bedrag geldt niet voor minderjarigen, bbl, deeltijd of alle overige schoolkosten. De motie zegt niet dat juist dit lesgeld als eerste verdwijnt.
- 7Open bron bij Rijksoverheid
Welke kosten horen bij een mbo-opleiding?
Rijksoverheid geraadpleegd 16 juli 2026 Overheidsuitleg
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Rijksoverheid onderscheidt les- en cursusgeld, basisuitrusting van de school, persoonlijke leermiddelen en vrijwillige bijdragen. Minderjarigen betalen geen lesgeld en krijgen in 2026-2027 via hun school €80 tegemoetkoming voor verplichte schoolboeken en licenties.
Waarom relevant voor dit besluit
De bron laat zien dat 'schoolkosten' geen enkele rekening is. Daardoor kan Panopta precies benoemen welke keuze het kabinet nog moet maken.
Hiervoor gebruikt
- Het verschil tussen schoolkosten, lesgeld en cursusgeld
- Geen lesgeld onder 18 jaar
- €80 tegemoetkoming voor verplichte leermiddelen in 2026-2027
Wat deze bron niet bewijst
De pagina geeft algemene regels en geen gemiddelde persoonlijke rekening per opleiding. Zij bewijst niet welke kosten de motie zal verlagen.
- 8Open bron bij Rijksoverheid
Hoe het mbo door het Rijk wordt bekostigd
Rijksoverheid geraadpleegd 16 juli 2026 Bekostigingsuitleg
Bekijk Panopta's onderbouwing
Samenvatting van de bron
Rijksoverheid legt uit dat mbo-instellingen een rijksbijdrage voor personeel en materiaal ontvangen. Bij de verdeling tellen onder meer het aantal studenten, niveau, leerweg, opleidingskosten en diploma's mee.
Waarom relevant voor dit besluit
De motie koppelt de gevraagde eerste stap expliciet aan het mbo-bekostigingsbesluit. Deze bron verklaart welk financieringsmechanisme het kabinet daarvoor moet uitwerken.
Hiervoor gebruikt
- De context van het mbo-bekostigingsbesluit
- De factoren die bij de verdeling van de rijksbijdrage meetellen
- Het volgende controlepunt in de gevolg-tijdlijn
Wat deze bron niet bewijst
De algemene bekostigingsuitleg bevat nog niet het nieuwe besluit, de gekozen kostenmaatregel of het daarvoor beschikbare budget.
